Çocuğum kitap okumayı sevmiyor: Evde neler yapabilirsiniz?
Velilerden en sık duyduğum cümlelerden biri şu: “Çocuğum kitap okumayı sevmiyor, eline kitap almak istemiyor.”
Okumayı sevmemek çoğu zaman bir tercih değil, bir işarettir. Okumakta zorlanan, okuduğunu anlamayan ya da okumayı yalnızca bir ödev olarak gören çocuk kitaptan uzaklaşır. Güzel haber şu ki okuma sevgisi, evde kurulan küçük alışkanlıklarla yeniden kazanılabilir.
Önce nedenini fark etmek
Kitap okumayı sevmemenin farklı nedenleri olabilir:
- Kelimelere takıldığı için okumanın yorucu gelmesi
- Okuduğunu anlamakta zorlanması
- Kitabın yaşına ya da ilgi alanına uygun olmaması
- Okumayı keyifli bir etkinlik değil, bir görev olarak görmesi
- Ekranların kitaptan daha çekici gelmesi
Çocuğunuzu okurken bir süre gözlemlemek, hangisinin öne çıktığını anlamanıza yardımcı olur.
Evde uygulayabileceğiniz öneriler
1. İlgisine uygun kitap seçmek
Dinozorları seven bir çocuğa dinozor kitabı, futbolu seven bir çocuğa futbol hikâyesi okumak, okumayı çok daha çekici hale getirir. Zorlayan kitaplar yerine rahatça okuyabileceği kitaplarla başlamak, özgüvenini de destekler. Kitabı birlikte seçmek ise çocuğun okumaya daha istekli yaklaşmasını sağlar.
2. Okumadan önce kısa bir sohbet
Kitabı açmadan önce kapağa ve başlığa birlikte bakabilirsiniz. “Sence bu kitap neyi anlatıyor olabilir?” gibi bir soru, çocuğun metne merakla başlamasını sağlar.
3. Birlikte ve sesli okuma
Sayfaları sırayla okumak, okumayı yalnız yapılan bir görev olmaktan çıkarıp birlikte geçirilen bir zamana dönüştürür. Sizin okuyuşunuz da ona doğru vurgu ve tonlama için örnek olur.
4. Durup açık uçlu sorular sormak
Okumanın ortasında durup “Sence şimdi ne olacak?” ya da “Sen onun yerinde olsan ne yapardın?” diye sorabilirsiniz. Bu sorular, sınav sorusu gibi değil sohbet gibi olmalı.
5. Kendi cümleleriyle anlatmak
Okuma bittikten sonra “Bana anlatır mısın?” demek çok etkili bir yöntemdir. Çocuğun okuduğunu üç cümleyle özetlemesi; başta ne olduğunu, sonra ne yaşandığını ve nasıl bittiğini anlatması yeterlidir.
6. Resimle ya da canlandırarak anlatmak
Bazı çocuklar anladıklarını sözle anlatmakta zorlanır ama resimle ya da canlandırarak çok güzel ifade eder. Hikâyenin en sevdiği sahnesini çizmesini ya da bir karakteri canlandırmasını isteyebilirsiniz.
7. Yeni kelimeleri birlikte keşfetmek
Metinde geçen yeni bir kelimeyi hemen açıklamak yerine, cümleden anlamını tahmin etmesine fırsat verebilirsiniz. Küçük bir kelime defteri tutmak da kelime dağarcığını zenginleştirir.
Düzenli ve kısa okuma zamanı
Her gün 15-20 dakikalık, ekranların kapalı olduğu bir okuma zamanı belirlemek, uzun ama düzensiz okumalardan çok daha etkilidir. Çocuklar, evdeki büyüklerini kitap okurken gördüklerinde okumayı daha kolay benimser.
Kaçınmanızı önerdiğim davranışlar
- Okumayı bir cezaya dönüştürmek
- Her okumanın ardından soru yağmuruna tutmak
- Başka çocuklarla kıyaslamak
- Okurken yaptığı her hatayı düzelterek akışı bölmek
Ne zaman destek almalı?
Bu önerilere rağmen çocuğunuz kitaptan uzak durmaya devam ediyor, okuduğunu anlatmakta zorlanıyor ya da bu durum diğer derslerini de etkiliyorsa, öncelikle öğretmeniyle görüşmenizi öneririm. Birebir çalışmalar da bu süreçte çocuğun kendi ritminde ilerlemesine ve okumayı yeniden sevmesine yardımcı olabilir.
Okuduğunu Anlama ve Anlatma derslerim hakkında bilgi almak için bana ulaşabilirsiniz.